Sprawdź:
1. Góra Kościuszki
2. -89 stopni Celsjusza
3. 20%
Tekst:
Gdy już wiemy, jak powstały kontynenty, warto nieco bliżej je poznać. Skupimy się tu na różnicach i elementach charakterystycznych dla każdego z nich.
Zacznijmy od najmniejszego ? Australii ? liczącego ?zaledwie? 7,7 mln km2. Jest to najbardziej suchy kontynent, ponad 30% jego powierzchni zajmują pustynie (m.in. Wielka Pustynia Piaszczysta, Wielka Pustynia Wiktorii, Pustynia Gibsona, Pustynia Simpsona). Około 1 mln km2 zajmują obszary pozbawione lokalnej sieci rzecznej. Australia jest lądem stosunkowo niskim (średnia wysokość wynosi tu zaledwie 340 m n.p.m., czyli ponad dwukrotnie mniej od średniej światowej). Dobrze ilustruje to fakt, że najwyższym pasmem górskim kontynentu są Alpy Australijskie, których najwyższy szczyt liczy zaledwie 2228 m n.p.m. Co ciekawe, nazwę ? Góra Kościuszki ? nadał mu polski podróżnik Paweł Edmund Strzelecki, nie ułatwiając w ten sposób życia angielskojęzycznym mieszkańcom Australii. Na południowych krańcach lądu Australii i na Tasmanii panuje klimat podzwrotnikowy ? rosną tam lasy eukaliptusowe oraz twardolistne formacje drzewiaste i krzewiaste, korri, jarah i wandoo. Większą część kontynentu zajmują suche pustynie i półpustynie, a północ ? podrównikowe sawanny i miejscami wiecznie zielone lasy liściaste. Charakterystycznymi zwierzętami Australii są przede wszystkim torbacze: kangury, wombaty, lubiane przez dzieci misie koala oraz prymitywny rząd ssaków jajorodnych ? stekowce, do których należą kuriozalnie wyglądające kolczatki i dziobaki.
Kolejnym co do wielkości kontynentem jest Antarktyda zajmująca ponad 13 mln km2. Jest to ląd pokryty niemal w 100% przez lód ? jego grubość sięga w niektórych miejscach ponad 4 km. Na obszarze Antarktydy znajdują się zarówno wysokie góry (najwyższy Masyw Vinsona, 4893 m n.p.m.), jak i potężne obniżenia terenu, z najniżej położonym punktem na Ziemi ? Rowem Bentleya, którego dno sięga ponad 2,5 km poniżej poziomu morza. Antarktyda jest najzimniejszym lądem na Ziemi. Średnia temperatura roczna waha się od ok. -10°C na wybrzeżu do ok. -60°C w okolicach Bieguna Południowego. To właśnie tu zanotowano najniższą temperaturę na Ziemi (-89°C). Każdy, kto nie boi się mrozów i zamierza odwiedzić Antarktydę, powinien pamiętać, że panują tam silne wiatry, w centrum kontynentu dochodzące nawet do 20 m/s. Przy takim wietrze i temperaturze -60°C, przy średniej wilgotności powietrza 60%, odczuwalna temperatura wynosi? -102°C! Takie warunki sprawiają, że na Antarktydzie przetrwać mogą tylko nieliczne porosty i mchy, a zwierzęta (pingwiny, uchatki, foki) żyją głównie na cieplejszych wybrzeżach.
Ameryka Południowa (17,8 mln km2) to kontynent charakteryzujący się bardzo dużym zwarciem (bardzo mało zatok i półwyspów). Zachodnią część Ameryki Południowej zajmuje potężny, ciągnący się przez cały kontynent łańcuch Andów. Na wschód rozciągają się dwie wielkie niziny utworzone w dolinach ogromnych rzek: Amazonki, Orinoko i Parany. We wschodniej części kontynentu rozciągają się rozlegle wyżyny: Gujańska, Brazylijska i Patagońska. W Ameryce Południowej występują wszystkie typy klimatu, przy czym północna część kontynentu zdominowana jest przez obszary o klimacie równikowym wybitnie wilgotnym i podrównikowym pośrednim. To właśnie na tym terenie ? w Amazonii ? rozciąga się największy las równikowy na Ziemi, zielone płuca świata. Kiedy czytając ten artykuł, bierzecie głęboki oddech, miejcie świadomość, że ponad 20% tlenu zostało wyprodukowane przez rośliny w Amazonii. W Ameryce Południowej żyje mnóstwo niezwykłych zwierząt, lecz najbardziej charakterystyczne to: jaguary ? jedne z największych kotów drapieżnych, spokrewnione z wielbłądami lamy, guanako i wikunie, największe ptaki drapieżne ? kondory i kolorowe papugi (m.in. ary). Nie sposób pominąć też jednego z najdłuższych węży świata, anakondy, którego długość dochodzi do 7 metrów.